Deprem Bölgesinde İksa: Çanakkale'de Palplanş Uygulamalarında Dikkat Edilecekler

Çanakkale Palplanş · 28 Ekim 2026

Çanakkale ve çevresi, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun güney kollarının etkilediği ve tarihte çeşitli depremler yaşamış bir bölgedir. Bu durum yalnızca kalıcı yapıların değil, inşaat sırasında kullanılan geçici iksa sistemlerinin de deprem gerçeğini dikkate alarak planlanmasını gerektirir. Palplanş iksa, kıyı perdesi ve batardo gibi sistemler doğru tasarlandığında depreme karşı da güvenli şekilde çalışabilir. Bu yazıda Çanakkale'de palplanş uygulamalarında deprem açısından öne çıkan konuları genel bir çerçevede ele alıyoruz. Ayrıntılı hesap ve tasarım her zaman projenin mühendisine aittir.

Geçici iksa deprem hesabına girer mi?

Geçici iksa sistemleri, kalıcı yapılara göre daha kısa süre hizmet verir. Ancak bir bodrum kazısının açık kalma süresi aylarca sürebilir ve bu sürede bir deprem yaşanma ihtimali sıfır değildir. Bu nedenle pek çok projede geçici iksa için de deprem etkisi dikkate alınır. Hangi düzeyde bir deprem yükünün kullanılacağı, iksanın kalacağı süre, kazının derinliği ve çevredeki yapıların önemi gibi kriterlere göre proje mühendisi tarafından belirlenir.

• Kazı süresi uzadıkça deprem riskinin değerlendirilmesi daha önemli hale gelir.
• Yakında yoğun kullanılan yapılar varsa iksanın güvenlik payı daha kritik olur.
• Kalıcı kıyı perdelerinde deprem hesabı tasarımın ayrılmaz bir parçasıdır.

Sıvılaşma riski

Sıvılaşma, gevşek ve suya doygun kumlu zeminlerin deprem sırasında taşıma gücünü geçici olarak kaybetmesidir. Çanakkale'nin kıyı düzlükleri ve dere yataklarındaki alüvyon zeminler, zemin etüdüne göre bazı bölgelerde bu riski taşıyabilir. Sıvılaşma palplanş sistemleri için şu sonuçlar doğurabilir:

• Perdenin gömülü kısmındaki pasif direncin azalması
• Perde arkasındaki yanal basıncın artması
• Kıyı perdelerinde arka dolgunun oturması ve yer değiştirmesi
• Ankraj duvarlarının ya da ankraj kazıklarının taşıma gücünün düşmesi

Bu nedenle zemin etüdünde sıvılaşma analizi yapılması ve iksa ya da kıyı perdesi tasarımının bu sonuçları dikkate alması önemlidir. Sıvılaşma riski yüksek bulunan sahalarda proje mühendisi; daha uzun gömme boyu, zemin iyileştirme ya da farklı bir sistem önerebilir.

Kıyı yapılarında deprem

Boğaz kıyısındaki iskele ve rıhtımlar, Biga ve Karabiga'daki liman yapıları ile balıkçı barınakları gibi kalıcı kıyı yapılarında deprem, tasarımın ana yüklerinden biridir. Palplanş rıhtımlarda deprem sırasında arka dolgudan gelen dinamik basınç, suyun etkisi ve ankraj sisteminin davranışı birlikte değerlendirilir. Kıyı perdeleri hakkında daha fazla bilgi için Çanakkale Boğazı kıyısında palplanş yazımızı okuyabilirsiniz.

Uygulamada nelere dikkat edilmeli?

Deprem hesabı proje aşamasında yapılsa da uygulamanın bu hesaba sadık kalması aynı derecede önemlidir. Sahada dikkat ettiğimiz başlıca noktalar şunlardır:

Gömme derinliği

Palplanşın projede öngörülen kotaya kadar çakılması, depreme karşı direncin temel şartıdır. Sert bir tabaka nedeniyle palplanş projedeki kotaya inmiyorsa bu durum kayıt altına alınır ve proje sahibine bildirilir. Palplanşı kotasına indirmeden kesip geçmek kabul edilebilir bir uygulama değildir.

Kilit sürekliliği

Kilitleri açılmış ya da kaymış palplanşlar, perdenin bütünlüğünü bozar. Deprem gibi ani yüklerde bu zayıf noktalar sorun yaratabilir. Bu nedenle çakım sırasında kilit sürekliliği kontrol edilir, kilitten çıkan profil tespit edilirse düzeltilir.

Destek ve ankraj bağlantıları

Kuşak kirişleri, destekler ve ankraj bağlantıları projeye uygun şekilde ve eksiksiz yapılmalıdır. Bağlantılardaki bir eksiklik normal yükler altında fark edilmeyebilir, ancak deprem gibi ani bir yükte kritik hale gelebilir.

Kazı kenarındaki yükler

Kazı kenarına yığılan malzeme, toprak ya da park eden ağır araçlar perdeye ek yük getirir. Deprem sırasında bu yükler daha da etkili hale gelebilir. Kazı kenarında projede izin verilen yükün dışında yükleme yapılmamalıdır.

Kazı süresini kısa tutmak

Deprem riskini azaltmanın en pratik yollarından biri, kazının açık kalma süresini olabildiğince kısa tutmaktır. İyi planlanmış bir iş programı, malzeme ve ekipmanın zamanında sahada olması ve bodrum yapısının hızla yükselmesi, iksanın tek başına yük taşıdığı süreyi azaltır. Palplanş iksanın hızlı kurulabilmesi bu açıdan da bir avantajdır.

Deprem sonrası kontrol

Kazı ya da kıyı işi sürerken hissedilen bir depremden sonra sahada kısa bir kontrol yapılması önerilir:

1. Perde tepesinde ve kazı kenarında yeni çatlak ya da yer değiştirme var mı?
2. Destek ve kuşak bağlantılarında gevşeme ya da hasar görülüyor mu?
3. Kazı içine su ya da kum girişinde artış var mı?
4. Komşu yapılarda yeni bir hasar belirtisi var mı?
5. Ölçüm noktalarındaki değerler önceki okumalarla uyumlu mu?

Olağan dışı bir durum fark edilirse çalışma durdurulur ve proje mühendisiyle birlikte değerlendirme yapılır.

Zemin etüdünde nelere bakılmalı?

Deprem açısından doğru bir değerlendirme, iyi bir zemin etüdüyle başlar. Palplanş iksa ya da kıyı perdesi planlanan bir sahada zemin etüdünün şu soruları yanıtlaması beklenir: Tabakalar hangi derinliklerde değişiyor, yeraltı suyu hangi kotta bulunuyor, kumlu tabakalar ne kadar sıkı ve sıvılaşma açısından risk taşıyor mu? Bu sorulara verilen yanıtlar, palplanş boyundan destek düzenine kadar pek çok kararı doğrudan etkiler.

Sonuç

Çanakkale'de palplanş ile yapılan her iksa ve kıyı işi, deprem gerçeği göz önünde tutularak planlanmalıdır. Zemin etüdünde sıvılaşma analizi, deprem yükünü dikkate alan bir proje ve bu projeye sadık bir uygulama, güvenli bir sonucun temel adımlarıdır. Çanakkale Palplanş olarak sahada projeye uygun gömme derinliği, kilit sürekliliği ve bağlantı detaylarına özen gösteriyoruz. Derin kazı iksası hizmetimizi inceleyebilir ya da projeniz için bize ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular