Çanakkale Palplanş ·
Çanakkale Boğazı, Ege Denizi ile Marmara Denizi'ni birbirine bağlayan, gemi trafiği yoğun ve akıntısıyla bilinen dar bir su yoludur. Boğaz'ın iki yakasında, şehir merkezinden Kepez'e, Lapseki'den Gelibolu'ya, Eceabat ve Kilitbahir'e kadar uzanan kıyıda çok sayıda iskele, rıhtım, feribot yanaşma yeri ve kıyı tahkimatı bulunur. Bu yapıların yenilenmesi, genişletilmesi ya da yeni kıyı yapılarının inşası sırasında çelik palplanş perde sık başvurulan çözümlerden biridir. Bu yazıda Çanakkale Boğazı kıyısında palplanş uygulamasının hangi koşullara göre planlandığını genel hatlarıyla ele alıyoruz.
Boğaz kıyısında palplanş neden tercih edilir?
Kıyı yapılarında amaç genellikle kara tarafındaki dolguyu tutmak, deniz tarafında gemi ya da teknenin yanaşabileceği düzgün bir yüz oluşturmak ve kıyı çizgisini dalga ile akıntının aşındırmasından korumaktır. Palplanş perde, kilitli çelik profillerden oluştuğu için sürekli bir duvar oluşturur ve bu üç ihtiyaca aynı anda yanıt verebilir.
- Hızlı imalat: Palplanşlar fabrikada üretilmiş hazır profiller olduğundan sahada kalıp, beton dökümü ve kür süresi beklenmez.
- Dar şerit: Perde ince bir kesitle çok büyük bir yükü taşıyabildiği için kıyıda fazla alan kaplamaz.
- Sudan çalışma imkânı: Uygun ekipmanla kara tarafından ya da yüzer bir platformdan çakım yapılabilir.
- Uyarlanabilirlik: Mevcut eski bir rıhtımın önüne yeni bir perde çakılarak yapı yenilenebilir.
Akıntı ve dalganın etkisi
Boğaz'daki akıntı yüzeyde genel olarak Marmara'dan Ege'ye doğru akar ve bazı dar noktalarda belirgin şekilde hızlanabilir. Bu durum kıyı yapısının tasarımında ve uygulama sırasında iki ayrı başlıkta önem taşır.
Tasarım açısından
Akıntı, perdenin önündeki deniz tabanında oyulmaya (erozyona) yol açabilir. Oyulma, palplanşın gömülü boyunu azaltır ve perdenin stabilitesini etkiler. Bu nedenle proje mühendisi gömme derinliğini belirlerken olası oyulmayı hesaba katar, gerekirse perde önüne taş koruma (anroşman) öngörür. Dalga yükü ise özellikle açık ve rüzgâra dönük kıyılarda perdeye etki eden yatay kuvveti artırır.
Uygulama açısından
Deniz tarafında yüzer ekipmanla çalışılıyorsa akıntı, platformun konumunu korumayı zorlaştırabilir. Palplanşın ilk girişinde profilin akıntıyla sapmaması için kılavuz çerçeve (rehber) kullanılır. Rüzgârlı ve dalgalı günlerde çalışma ertelenebilir. Bu yüzden Boğaz kıyısındaki işlerde iş takvimi hava ve deniz durumuna göre esnek tutulmalıdır.
Deniz tabanı zemini ve çakım yöntemi
Kıyıdaki zemin, aynı Boğaz şeridinde bile noktadan noktaya değişebilir. Bazı bölgelerde gevşek kum ve silt, bazılarında sıkı çakıl ya da kayaya yakın tabakalar bulunabilir. Bu nedenle sondaj ve zemin etüdü olmadan palplanş boyu ya da çakım yöntemi hakkında kesin bir şey söylemek doğru değildir.
- Kum ve siltli zeminlerde vibrasyonlu çekiçler genellikle verimli ilerleme sağlar.
- Sıkı ya da çakıllı tabakalarda daha güçlü bir vibro çakıcı veya ön delme gibi yardımcı yöntemler gerekebilir.
- Kaya ya da büyük blok taşlarla karşılaşıldığında perde hattı ve yöntem proje sahibiyle birlikte yeniden değerlendirilir.
Çanakkale palplanş çakımı işlerinde yöntem seçimini her zaman zemin etüdüne ve proje gereksinimlerine göre yapıyoruz. Kullandığımız ekipmanlar hakkında bilgi almak için kıyı ve liman palplanşı hizmet açıklamamıza göz atabilirsiniz.
Korozyon ve kalıcılık
Deniz suyu ile temas eden çelik, zamanla korozyona uğrar. Özellikle dalga ve gelgit etkisiyle ıslanıp kuruyan bölge (çarpma bölgesi) en hızlı aşınan kısımdır. Kalıcı kıyı yapılarında bu durum tasarımda dikkate alınır. Yaygın yaklaşımlar şunlardır:
- Hesapta korozyon payı bırakılarak daha kalın profil seçilmesi
- Uygun boya ya da kaplama sistemleri
- Bazı projelerde katodik koruma
- Perde başlığının betonarme bir kepçe kirişle kaplanması
Bu kararların tamamı proje aşamasında verilir. Uygulayıcı olarak bizim görevimiz, seçilen profili ve kaplamayı çakım sırasında zarar görmeyecek şekilde yerine yerleştirmektir.
İzinler ve çevresel hassasiyet
Boğaz kıyısında yapılacak her türlü kıyı yapısı, ilgili kurumların izin ve onay süreçlerine tabidir. Gemi trafiği yoğun bir su yolunda deniz tarafında çalışma yapılacaksa güvenlik önlemleri ve bildirimler de planlanmalıdır. Ayrıca Gelibolu Yarımadası tarafında tarihi alanlara yakın kıyılar bulunduğundan, bu bölgelerde çalışma yöntemi titreşimi azaltacak şekilde seçilmelidir. Bu konuyu Gelibolu ve Eceabat'ta tarihi doku yakınında palplanş yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Kara tarafından mı, deniz tarafından mı çakım?
Kıyı işlerinde verilmesi gereken ilk pratik kararlardan biri, çakımın nereden yapılacağıdır. Perde hattı kıyı çizgisine yakınsa ve kara tarafında makine için yeterli, sağlam bir çalışma alanı varsa çakım çoğu zaman karadan yapılır. Bu yöntem daha ekonomik ve hava koşullarına daha az bağımlıdır. Ancak perde hattı kıyıdan uzaktaysa ya da kara tarafında yeterli alan yoksa, yüzer bir platform veya geçici bir dolgu yol gerekebilir.
- Kara tarafından çakım: Ekskavatöre takılı vibro çakıcı ya da vinçle asılı vibrasyonlu çekiç kullanılabilir; zemin taşıma gücü ve makine erişimi kontrol edilir.
- Geçici dolgu yol: Sığ kıyılarda perde hattına kadar geçici bir dolgu yapılarak makine yaklaştırılabilir; bu dolgu iş bitince kaldırılır.
- Yüzer platform: Daha derin sularda tercih edilir, ancak akıntı ve dalga nedeniyle hava durumuna en çok bağımlı seçenektir.
Hangi yöntemin seçileceği; su derinliği, kıyıdaki alan, akıntının o noktadaki etkisi ve iş programına göre belirlenir. Boğaz'ın bazı noktalarında kıyıya yakın bölgede bile akıntı hissedilebildiği için bu karar sahada yerinde görülerek verilmelidir.
İş güvenliği ve deniz trafiği
Su kenarında çalışmak, kara tarafındaki bir kazıdan farklı riskler taşır. Ekip için can yeleği, kurtarma ekipmanı ve suya düşme durumunda uygulanacak acil durum planı hazır olmalıdır. Deniz tarafında çalışma yapılıyorsa çalışma alanı uygun işaretlerle belirlenir ve gerekli bildirimler yapılır. Boğaz'daki büyük gemi trafiği ve feribot seferleri, özellikle iskele yakınlarındaki işlerde çalışma saatlerinin planlanmasını da etkileyebilir.
Planlama için kısa kontrol listesi
- Zemin etüdü ve batimetri (deniz tabanı derinlik) bilgisi hazır mı?
- Statik proje akıntı, dalga ve oyulma etkisini dikkate alıyor mu?
- Korozyon koruma yöntemi belirlendi mi?
- Çakım kara tarafından mı, deniz tarafından mı yapılacak?
- İzinler ve deniz trafiği için gerekli bildirimler tamamlandı mı?
- Hava ve deniz durumu için yedek günler planlandı mı?
Boğaz kıyısındaki projeniz için yöntem ve ekipman konusunda görüş almak isterseniz iletişim sayfamızdan bize 7/24 ulaşabilirsiniz. Çanakkale Palplanş olarak kıyı işlerinde projeyi ve sahayı birlikte okuyarak çalışıyoruz.
Çanakkale projeniz için palplanş ve iksa desteği mi gerekiyor? Keşif ve fiyat teklifi için hemen arayın ya da WhatsApp'tan yazın.
Sık Sorulan Sorular
Boğaz'daki akıntı palplanş çakımını engeller mi?
Akıntı çakımı tamamen engellemez ama deniz tarafındaki çalışmayı zorlaştırabilir. Kılavuz çerçeve kullanımı ve uygun hava koşullarının seçilmesiyle uygulama kontrollü şekilde yapılabilir.
Kıyı palplanşı ne kadar dayanır?
Ömür; profil kalınlığı, korozyon koruma yöntemi ve deniz koşullarına bağlıdır. Bu nedenle kalıcı kıyı yapılarında korozyon payı ve koruma sistemi proje aşamasında belirlenir.
Mevcut eski bir iskelenin önüne palplanş çakılabilir mi?
Birçok durumda evet. Eski yapının önüne yeni bir perde çakılıp arası doldurularak yapı yenilenebilir; ancak bunun uygunluğu mevcut yapının durumuna ve projeye göre değerlendirilir.
